Przyjaciel na każdy czas

Spory i konflikty są w przyjaźni częstsze niż w jakimkolwiek związku personalnym. Często urastają do rozmiarów przepaści. Tam szukamy bowiem potwierdzenia naszych wartości, sądów czy postaw.

W badaniach wielu z nas podaje , że przyjaźń wraz z miłością jest ważną wartością w naszym życiu. Jest to też ważny cel życiowy. Ale tylko garstka tych osób uznaje , że przyjaźń jest istotnym czynnikiem udanego życia. Zatem chcemy mieć przyjaciela tylko na co dzień nie rzadko w sytuacji kryzysowej, lecz niekoniecznie ma to poprawić jakość naszego życia.
Niewielu z nas ‘wychyla’ się i nazywa ludzi przyjaciółmi. Nie chcemy zapeszać, a kiedy już użyjemy tego określenia to wobec osoby, z którą spędzamy mnóstwo czasu i mamy wspólne zainteresowania.
To, co odróżnia przyjaźń od innych związków to jej dobrowolność, równość pozycji, pomoc, wspólną aktywność, zaufanie i wsparcie emocjonalne. Nikt się pewnie nie zastanawia nad tymi cechami. Problemem może być ludzka skłonność do wywyższania się , odgrywania ról. Wtedy na przykład jesteśmy tym słabszym albo mocniejszym , ty kto poucza uczy, jest mentorem. Kiedy role stabilizują się , przyjaźń przestaje spełniać swoje funkcje. Staje się ona grą psychologiczną, która być może daje coś grającym, ale jakości życia nie podnosi. Najlepsza przyjaźń jest taka, gdy jest rozwojowa, gdy jej uczestnicy widzą między sobą więcej równości. Dziecięce, rówieśnicze przyjaźnie są wzorcem demokratycznych relacji międzyludzkich, bez których takich związków stajemy się albo posłusznymi pionkami, albo dominującymi, autorytarnymi mężami i żonami, rodzicami czy szefami.

To, co ważne w przyjaźni to również nasze oczekiwania względem niej. Większość z nas nie oczekuje długoterminowej pomocy od przyjaciół , lecz krótkotrwałej i tu sic! materialnej. Długofalowa pomoc oczekiwana jest od najbliższej rodziny, jeśli przyjaciel nie zaspokoi naszych oczekiwań, wówczas kończy się przyjaźń. W przyjaźni istotna jest szczególnie wzajemność brania i dawania. Odwzajemnianie niekoniecznie znaczy oddawania e tej samej walucie, ale tendencje do robinia sobie nawzajem dobrych rzeczy. Bez możliwości odwzajemnienia rodzi się zależność czy poczucie długu.

W rozmowach z przyjacielem redukujemy niepewność naszych sądów, gdy przyjaciele zgadzają się z nimi. Postrzegane podobieństwo w wielu ważnych zakresach jest podstawą przyjaźni , ale też wynikiem częstych kontaktów. Psychologowie podkreślają, że aby relacja przyjacielska mogła się rozwinąć , jej uczestnicy muszą być w stanie przewidzieć i zrozumieć własne zachowania i opinie. Czasami ulegamy pozorom lub naszemu przeczuciu , że jesteśmy tak podobni z przyjacielem w pewnych kwestiach, że nie warto nawet o tym rozmawiać. Potem przeżywamy przykre rozczarowania, gdy okazuje się ,że nie myśli takk jak my.
Jako przyjaciele wytwarzamy sobie swój sekretny język, komunikujemy się ponad tym , co widoczne, a wyczuwalne tylko dla nas. Pewne słowa, zwroty mają dla przyjaciół specyficzne ukryte dla innych znaczenie. Wybuchamy śmiechem, porozumiewamy się wzrokiem , gestem.
Przyjaźń to nie tylko spędzanie ze sobą wspólnego czasu, ale też umiejętność współodczuwania , wspólnego przeżywania doświadczeń, tego, co nas spotkało , dzielenia się odczuciami, oglądania z innej perspektywy świata zewnętrznego.
 

Każda rozmowa z przyjacielem nie jest tylko doraźnym zyskiem w przyjaźni, ale też trwałą zdobyczą psychologiczną – uczy ważnej umiejętności decentracji, polepszającej funkcjonowanie w każdej sytuacji społecznej. Budujemy wówczas pozytywny obraz siebie i własnej wartości. Przyjaciele chwalą nas, powtarzają dobre opinie o nas, wzmacniają u nas świadomość własnych dobrych cech, chcą spędzać z nami czas. Zauważmy, że ludzie, nie mający przyjaciół mają mniej społecznych potwierdzeń swojej wartości, często więc sami nie wierzą w siebie i tracą szacunek do siebie.
Wszystko to, co przychodzi nam czerpać z przyjaźni usprawnia nasze funkcjonowanie w sytuacjach społecznych i zadaniowych.
 

To nie wszystkie pożytki z przyjaźni. Istnieje zależność miedzy zdrowiem a przyjaźnią. Jak wiadomo, ludzie samotni nie otrzymują tak wiele informacji zwrotnych o swoim stanie zdrowia jak osoby , będące czyimiś towarzyszami. Informacje te potwierdzają ich obawy („Schudłeś”, „Jesteś jakaś blada i zmęczona”, „Rzeczywiście masz wysokie ciśnienie”), co może skłonić do szybszej decyzji o pójściu do lekarza.
Wiele ciekawych spostrzeżeń można znaleźć w książce Paula Martina „Umysł, który szkodzi” (Rebis, Poznań 2000). Osobiste przyjaźnie nie są zatem zbędnym dodatkiem do kożucha , ale sporą i opłacalną inwestycją w jakość życia. Ale jak każda ważna relacja, bywają kosztowne: wymagają czasu, cierpliwości, szacunku, równego traktowania, pewnej rezygnacji z egocentryzmu, zdolności do wybaczania , i wielu innych społecznych umiejętności.