Halloween – nie taki diabeł straszny

Mimo, że Halloween kojarzy nam się jedynie z amerykańskimi filmami, rodowód tego święta jest całkowicie inny. Pierwotnie obchodził to święto, lud celtycki już 2000 lat temu. „ Wigilia Wszystkich Świętych”, obchodzona jest 31 października. Skąd ten pomysł na przebierane się za straszydła i upiory?

Otóż Celtowie wierzyli, że dusze zmarłych, wracały na ziemię w tym dniu, aby wejść w ciała osób żywych. Aby nie dopuścić do tego, tworzyli sobie rozmaite maski oraz kostiumy, które miały przypominać najstraszniejsze upiory i straszydła. W takich przebraniach zbierali się wokół ognisk, tańczyli, hałasując przy tym, wszystko, po to, aby odstraszyć dusze zmarłych, które powróciły na ziemię. Przynosili ze sobą również dary, które miały za zadanie udobruchać złe te niepokorne dusze.

Do Ameryki, to święto przywędrowało wraz z emigrantami irlandzkimi dopiero w XIX wieku. Tradycja ta świetnie zaadaptowała się na Nowym Kontynencie, z czasem jednak uległa wielu modyfikacjom. Obecnie Halloween jest jednym z najbardziej popularnych świąt, jakie obchodzone są w Stanach. Kultura amerykańska doskonale przyjęła celtycką tradycję, a Halloween stało się tam powodem do organizowania wielu imprez, które cieszą się nieustającym zainteresowaniem. Jednocześnie przybrało bardzo skomercjalizowane oblicze, za sprawą silnej amerykanizacji. To bardzo dochodowy biznes, ponieważ producenci zarabiają mnóstwo pieniędzy na kostiumach, słodyczach czy innych atrybutach, związanych z tym popularnym świętem.

Halloweem jest traktowane jako dobra zabawa, nie wynika z żadnych wierzeń, nikt nie doszukuje się w tym święcie głebszych treści. Jest raczej powodem do organizowania cyklu imprez, na których hucznie bawią się miłośnicy tego strasznego święta. Ludzie przebierają się za różnego rodzaju straszydła oraz upiory, przebrania oraz kostiumy są niezwykle bogate, coraz bardziej straszne i stanowią obowiązkowy punkt na całej liście „strasznych” atrybutów.

Drugim bardzo rozpoznawalnym elementem, są oczywiście znane wszystkim dynie. To sztandarowy symbol Halloween. Wydrążone z wyciętymi oczami oraz paszczami, straszą z przydomowego ogródka przechodniów na ulicy. Tradycja dyni, związana jest z pewna irlandzką legendą. Otóż opowiada ona o pewnym bezdomnym włóczykiju, który namówił diabła by ten wszedł na drzewo i wyciął w korze krzyż. Przez ten sprytny trik, diabeł nie mógł już powrócić na ziemię.Jack jednak nie wiedział, co go czeka z tego powodu...

Okazało się bowiem, że kiedy nasz włóczęga Jack zmarł, ze względu na swoje winy, nie mógł znaleźć się w niebie. Zresztą miał większy problem, ponieważ nie mógł trafić ani do nieba, ani do piekła, ponieważ wcześniej wykiwał również diabła. Ten jednak podarował Jack’owi rodzaj zniczu, który znajdował się w wydrążonej rzepie. Światło miało go kierować pośród ciemności w trakcie jego wędrówki bez końca. W Stanach rzepa została zamieniona na bardziej rodzimą dynię.

Oprócz przebieranek za straszydła, charakterystyczne są zabawy dzieci, które chodzą od domu do domu i proszą gospodarzy o słodycze jednocześnie grożąc straszeniem. Znane "trick or treat", czyli psikus albo poczęstunek to sentencja małych upiorów. Ten zwyczaj również ma zupełnie inny rodowód, pochodzi bowiem jeszcze z czasów celtyckich, wówczas to kapłani celtyccy chodzili od domostwa do domostwa, prosząc o jedzenie. Jeżeli spotkali się z odmową, to za karę dom miały nawiedzać złe duchy.

Z Halloween nieodłącznie związane są, więc duchy, czarownice, demony oraz zombie. Towarzyszy temu całe mnóstwo zabaw różnego rodzaju oraz wróżby. Należy do nich na przykład łowienie jabłek w wannie lub basenie bez użycia rąk, tzw. „boobing for apples” czy też jedzenie ciastek i innych smakołyków zawieszonych na nitce, również bez używania rąk.
Halloween to najprawdopodobniej skrót od nazwy Allhallow Eve, która to oznacza Wigilię Wszystkich Świętych, jest to dokładnie przeddzień wszystkich świętych.

Halloween to święto narodowe w Irlandii, a w Wielkiej Brytanii, USA, Australii, czy Nowej Zelandii, mimo, że nie jest świętem narodowym, cieszy się nie mniejszym powodzeniem wśród ich mieszkańców. Pamiętajmy, że jest to święto pogańskie, kościół katolicki wprowadził święto zmarłych dopiero w 834 r., za sprawą Grzegorza IV, miał on nadzieję, że praktyki pogańskie zostaną z czasem zaniechane. Niestety nie przyniosło to oczekiwanych rezultatów.

Zachód ma Halloween, a my mamy… No właśnie, co my mamy? W Polsce Halloween zyskało popularność w latach 90. Przez wielu jednak jest nadal krytykowane ze względu na swoje pogańskie podłoże oraz nieco odmienny nastrój od rodzimego Święta Zmarłych, które wypada 1 listopada. Zapominamy jednak, że my Słowianie mamy również pogański odpowiednik tego anglosaskiego święta. Otóż nasze Dziady to nic innego jak zachodnie Halloween! Dziady znane są zwłaszcza ze słynnego dramatu naszego wieszcza Mickiewicza. Już wówczas obrządek ten, był tępiony przez kościół, ze względu na swój pogański rodowód.

Nasze Dziady to ludowy zwyczaj, który pamięta czasy jeszcze przedchrześcijańskie Słowian. Celem tego obrządku było skontaktowanie się ze zmarłymi oraz zyskanie ich przychylności. Obchodzono je dwukrotnie w ciagu roku, zarówno wiosną jak i jesienią. Aby dusze odnalazły drogę, rozpalano dla nich ogniska. Obrządkom przewodził Guślarz, który zajmował się wzywaniem zmarłych dusz, które miały powiedzieć czego im brakuje do zbawienia W ciągu całej historii, obrządek Dziadów wzbogacił się o nowe chrześcijańskie elementy. Jest to jak najbardziej naturalny proces.

Odpowiednikiem chrześcijańskim Dziadów, bardziej współczesnym są Zaduszki. Wypadają one na drugi dzień, tuż po Święcie Zmarłych, 2 listopada. To dzień, w którym modlimy się za dusze, które przebywają w czyśćcu. Halloween czy powszechnie znane Walentynki, to święta przeszczepione na nasz rodzimy grunt. Należą do zupełnie nieznanego nam kręgu kulturowego, w związku z czym, mogą być nie akceptowane na przykład przez starszych ludzi, którym obca jest kultura masowa.

Do Polski bowiem, Halloween trafiło w wersji bardzo już skomercjalizowanej. Większość nawet nie zna genezy tej tradycji, traktując ją, jako następny przejaw amerykanizacji. A szkoda, ponieważ kiedy odsuniemy na dalszy plan, cały tę komercyjną otoczkę, to dojrzymy, że to bardzo ciekawa tradycja. Uczy nas przede wszystkim, że w poszczególnych kręgach kulturowych, temat śmierci jest postrzegany bardzo różnorodnie i nie ma sensu oceniać, które podejście jest mniej czy bardziej słuszne. Uczy nas i nasze dzieci tolerancji.

Halloween – nie taki diabeł straszny

Halloween – nie taki diabeł straszny

Szwaja podbija kobiecie serca!